استاندارد خروجی فاضلاب مجموعهای از الزامات و دستورالعملها هستند که توسط سازمانهای معتبر برای کنترل تأثیرات منفی فاضلاب بر محیط زیست و سلامت انسان تدوین میشوند. این استانداردها، مانند EPA در ایالات متحده، ISO در سطح جهانی و ISIRI (استاندارد ملی ایران) در کشور ما، معیارهایی برای حفاظت از منابع آبی و استفاده مجدد از پساب تصفیهشده در زمینههایی چون COD، BOD، مواد مغذی و غیره ارائه میدهند. در این مقاله، به بررسی استانداردهای خروجی فاضلاب بر اساس قوانین ملی ایران خواهیم پرداخت.
تعریف استاندارد خروجی فاضلاب
آب یکی از ارکان حیاتی برای انسانها، جانوران و گیاهان است و کیفیت آن میتواند تأثیرات جدی بر حیات موجودات زنده داشته باشد. از سوی دیگر، با توجه به محدودیت منابع آب، حفظ و مدیریت منابع موجود اهمیت فزایندهای پیدا کرده است و این امر باعث شده که تصفیه و بازیافت فاضلاب به یک ضرورت تبدیل شود. فاضلاب، در صورتی که به درستی تصفیه نشود، میتواند آلودگیهای زیستمحیطی گستردهای به اکوسیستمها وارد کرده و در نهایت به تهدیدی برای سلامت جوامع انسانی تبدیل شود. انواع مواد آلی، شیمیایی، فلزات سنگین و مواد مغذی در فاضلاب میتوانند آسیبهای جدی به اکوسیستمها وارد کنند.
استانداردهای تصفیه فاضلاب مجموعهای از الزامات فنی هستند که محدودههایی برای دفع فاضلاب در طبیعت یا استفاده مجدد آن در مصارف مختلف تعیین میکنند. این استانداردها ویژگیهای فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی فاضلاب را در مقادیر مشخصی تنظیم میکنند تا سلامت انسان و محیطزیست تضمین شود. پارامترهایی همچون BOD (تقاضای اکسیژن بیولوژیکی)، COD (تقاضای اکسیژن شیمیایی)، TSS (جامدات معلق)، pH، نیتروژن، فسفر، فلزات سنگین، مواد شیمیایی و دما در این استانداردها تعریف شدهاند. رعایت این استانداردها در طراحی و بهرهبرداری از تصفیهخانهها ضروری است تا تأثیرات منفی فاضلاب بر محیطزیست و سلامت عمومی به حداقل برسد.
اهمیت استاندارد خروجی فاضلاب
رعایت استاندارد خروجی فاضلاب از اهمیت زیادی برخوردار است. نخست، با جلوگیری از رهاسازی مواد مضر به منابع آبی یا خاک، از آسیب به اکوسیستمهای گیاهی و جانوری محافظت میکند. دوم، این استانداردها خطر شیوع بیماریهای منتقله از آب را به حداقل میرسانند. سوم، امکان استفاده مجدد از آب را فراهم میآورند، که میتواند در مصارف حیاتی نظیر آبیاری کشاورزی، تغذیه مصنوعی سفرههای آب زیرزمینی و مصارف شهری مورد استفاده قرار گیرد.
انواع استاندارد خروجی فاضلاب
استاندارد خروجی فاضلاب در ایران توسط سازمانهای مختلفی مانند سازمان حفاظت محیط زیست (DOE) و مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (ISIRI) تدوین میشوند. این استانداردها به منظور ارزیابی کیفیت فاضلاب براساس نحوه تخلیه آن در محیط زیست یا استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه شده، طراحی شدهاند.
استانداردهای خروجی فاضلاب برای تخلیه به محیط زیست در سه گروه اصلی تعریف میشوند:
- تخلیه به آبهای سطحی
- تخلیه به منابع آب زیرزمینی
- تخلیه به فضای سبز جهت آبیاری
در این استانداردها، پارامترهایی مانند اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی (BOD)، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD)، مواد معلق جامد (TSS)، pH، نیتروژن، فسفر و فلزات سنگین با مقادیر مشخصی تعیین شدهاند.
تخلیه به منابع آب سطحی
تخلیه فاضلاب به رودخانهها، دریاچهها و دریاها نیازمند رعایت استانداردهایی از جمله محدودیتهایی برای BOD (اکسیژن مورد نیاز برای تجزیه بیولوژیکی مواد آلی)، COD (اکسیژن مورد نیاز برای تجزیه شیمیایی مواد آلی)، TSS (مواد معلق جامد)، مواد مغذی (نیتروژن و فسفر) و فلزات سنگین است. هدف از استاندارد خروجی فاضلاب، جلوگیری از آلودگی منابع آبی و پدیده اتروفیکاسیون است.
استفاده مجدد در کشاورزی و آبیاری
آبیاری محصولات زراعی و فضای سبز: فاضلاب تصفیهشده برای این منظور باید از نظر شوری، فلزات سنگین و عوامل بیماریزا در محدودههای مجاز قرار گیرد تا سلامت خاک و محصولات کشاورزی حفظ شود.
جنگلداری و محوطهسازی: در این بخش استانداردها کمی ملایمتر از آبیاری محصولات غذایی هستند، ولی همچنان کنترل آلودگی میکروبی ضروری است.
سخن پایانی
فاضلاب تصفیهنشده یکی از عوامل اصلی آلودگی محیط زیست و تهدیدی جدی برای سلامت انسانها و اکوسیستمها است. این مشکل میتواند منجر به گسترش بیماریها و آسیبهای زیستمحیطی شود. برای کاهش اثرات منفی فاضلاب، تدوین استانداردها و دستورالعملهایی بهنام “استاندارد خروجی فاضلاب” ضروری است. این استانداردها بهطور مؤثر خطرات بهداشتی و زیستمحیطی ناشی از فاضلاب را کاهش میدهند.
استاندارد خروجی فاضلاب با توجه به ارزیابی تأثیرات بالقوه آلایندهها بر منابع دریافتکننده، حساسیت اکوسیستمها، ظرفیت رقیق شدن فاضلاب در منابع آبی و امکان استفاده مجدد از فاضلاب تصفیهشده تدوین میشوند. این استانداردها همچنین تأثیرات آنها بر جوامع انسانی و اکوسیستمها را در نظر میگیرند. رعایت این استانداردها موجب تنظیم سطح آلایندهها و مدیریت صحیح تخلیه یا استفاده مجدد از فاضلاب میشود و در نتیجه به حفظ اکوسیستمها، بهبود سلامت عمومی و حفاظت از منابع آب کمک میکند.
شرکت فرآب تدبیر با ارائه انواع پکیج تصفیه فاضلاب از جمله پکیج تصفیه فاضلاب بهداشتی(انسانی)، پکیج تصفیه فاضلاب صنعتی و …، بهطور جدی در راستای حل این معضل زیستمحیطی و ارتقاء سلامت عمومی فعالیت میکند. خدمات شرکت فرآب تدبیر با توجه به ارزیابیهای دقیق آلایندهها، تضمینکننده کاهش آلودگی و استفاده بهینه از منابع آب است.
