سپتیک تانک

سپتیک تانک فاضلاب یکی از مؤثرترین روش‌ها برای تصفیه فاضلاب در مناطقی است که به شبکه فاضلاب شهری دسترسی ندارند. این مخزن زیرزمینی با جدا کردن مواد جامد از فاضلاب و تجزیه مواد آلی از طریق فرآیند هضم بی‌هوازی، نقش مهمی در تصفیه اولیه فاضلاب ایفا می‌کند. پساب حاصل از این فرایند به سیستم زهکشی یا فیلترهای زیرسطحی منتقل می‌شود که از لوله‌های سوراخ‌دار تشکیل شده‌اند و در خاک قرار دارند. هنگام عبور فاضلاب از میان خاک، مراحل نهایی تصفیه و جذب انجام می‌شود.

سپتیک تانک‌ها در مناطق روستایی و حاشیه شهرها اهمیت زیادی دارند، زیرا با هزینه‌ای کمتر نسبت به شبکه فاضلاب مرکزی، امکان دسترسی به سیستم بهداشتی مناسب را فراهم می‌سازند.

شرکت فرآب تدبیر با طراحی و اجرای انواع سپتیک تانک‌های پیشرفته، راهکاری مطمئن برای تصفیه فاضلاب در محیط‌های مسکونی، تجاری و صنعتی ارائه می‌دهد. البته نگهداری صحیح از این سیستم‌ها ضروری است؛ در صورت عدم تخلیه و سرویس دوره‌ای، تجمع مواد جامد می‌تواند باعث گرفتگی، بازگشت فاضلاب به محیط و حتی آلودگی منابع آب زیرزمینی شود.

سپتیک تانک چیست؟

در تصفیه انواع فاضلابها به خصوص فاضلابهای بهداشتی از سپتیک تانک بصورت گسترده ای استفاده می شود. سپتیک تانک یک واحد پیش تصفیه است که باعث کاهش بار آلودگی فاضلاب به میزان 30-25 درصد می شود. فرآیندهای فیزیکی و بیولوژیکی اصلی ترین فرآیندهایی هستند که در سپتیک تانک باعث تصفیه فاضلاب می شوند. این فرآیندها عمدتا شامل ته نشینی، شناورسازی و فرآیندهای بی هوازی بیولوژیکی بوده که هرکدام بخشی از بار آلودگی را کاهش می دهند.

سپتیک تانک (septic tank) مخازن پلی اتیلنی، بتنی، یا آجری می باشد که برای ذخیره سازی موقت فاضلابها در مناطق و ساختمان هایی که امکان اتصال مستقیم به شبکه فاضلاب شهری را ندارند استفاده میشود. این مخازن از نظر ظرفیت و جنس بدنه دارای تنوع بالایی بوده و با توجه به نوع کاربرد و محل نصب می توان گزینه های مختلفی را انتخاب نمود. بر اساس استانداردهای ارائه شده توسط سازمان محافظت از محیط زیست، انواع فاضلاب قبل از تصفیه امکان ورود به طبیعت را دارا نمی باشند. سپتیک تانک از جمله تجهیزاتی می باشد که به عنوان سیستم پیش تصفیه بار آلودگی را قبل از تخلیه به محیط زیست مقداری کاهش می دهد.

فرآب تدبیر، تولید کننده پکیج های تصفیه فاضلاب در ادامه به ویژگی های این مخازن و قیمت و موارد مهم در طراحی، تولید و ساخت انواع سپتیک تانک می پردازد.

انواع سپتیک تانک فاضلاب

سپتیک تانک ها علاوه بر تفاوت هایی که در اندازه و ظرفیت با هم دارند، از نظر جنس بدنه نیز متفاوت می باشند. در یک دسته بندی می توان این مخازن را بر اساس متریال به کار رفته برای بدنه به چند گروه تقسیم بندی نمود که عبارتند از:

• سپتیک پلی اتیلنی
• سپتیک تانک بتنی
• سپتیک تانک فایبرگلاسی

نکته بسیار مهم اینکه، هر یک از متریال های به کار رفته برای این مخازن کیفیت بالایی در برابر فشار و ضربه و شرایط دمایی دارند. اما در شرایطی می توان به این کیفیت دست پیدا نمود که ضخامت جداره ها به صورت استاندارد تعیین شده  و سایر موارد ساخت با رعایت اصول استاندارد انجام شده باشد.

قسمتهای سپتیک تانک

 1- سیستم ورودی فاضلاب: شامل لوله و بافل (میانگیر) ورودی است.

 2- مخزن اولیه سپتیک تانک: که بیشترین حجم سپتیک تانک را به خود اختصاص داده و معمولا 70-60 درصد حجم کل سپتیک تانک مربوط به این بخش است.

3- دیواره جداکننده: که باعث جلوگیری از ورود لجن و چربی و روغنهای شناورشده به مخزن زلال سازی می شود.

 4- مخزن زلال سازی: این مخزن تقریبا 30 درصد حجم کل سپتیک تانک را شامل شده و در آن فاضلاب عاری از مواد قابل ته نشینی و شناوری تجمع می یابد.

5- خروج بیو گاز (تهویه): از طریق این مجرا گازهای تولید شده ناشی از فرآیندهای بی هوازی تصفیه فاضلاب که عمدتا متان است از سپتیک تانک خارج می گردد.

6- سیستم خروجی فاضلاب: شامل بافل و لوله خروجی سپتیک تانک می باشد.

7- دریچه بازدید: جهت بازدید و دسترسی به مخازن دریچه بازدید تعبیه میگردد.

مکانیزم عملکرد سپتیک تانک

سپتیک تانک نوعی سیستم تصفیه اولیه فاضلاب است که با بهره‌گیری از فرآیندهای فیزیکی و بیولوژیکی، فاضلاب ورودی را در سه مرحله مجزا تصفیه می‌کند. این فرایند ساده اما کارآمد، اساس عملکرد بسیاری از سیستم‌های تصفیه غیرمتمرکز را تشکیل می‌دهد.

۱. مرحله ته‌نشینی (جدا‌سازی ثقلی)

در آغاز، فاضلاب خام وارد سپتیک تانک می‌شود. به‌دلیل اختلاف چگالی، مواد جامد سنگین در کف تانک ته‌نشین شده و لایه‌ای از لجن را تشکیل می‌دهند. در همین حال، مواد سبک‌تر مانند چربی‌ها، روغن‌ها و کف بر سطح شناور می‌مانند. این مرحله، پایه و حیاتی‌ترین بخش تصفیه فیزیکی است.

۲. مرحله بیولوژیکی (تجزیه بی‌هوازی)

در بخش میانی تانک، باکتری‌های بی‌هوازی شروع به فعالیت کرده و مواد آلی محلول در فاضلاب را تجزیه می‌کنند. این فرآیند موجب کاهش حجم لجن، از بین رفتن بوی نامطبوع و تبدیل بخشی از آلودگی‌ها به گازهایی مانند متان و دی‌اکسیدکربن می‌شود.

۳. مرحله تخلیه پساب نیمه‌تصفیه‌شده

در پایان، لایه میانی شفاف‌تر که بین لجن ته‌نشین‌شده و کف تشکیل شده است، از طریق لوله خروجی به سیستم دفع نهایی مانند چاه جذبی، ترنچ یا فیلتر زیستی هدایت می‌شود. اگرچه این پساب هنوز حاوی مقداری آلاینده است، اما نسبت به فاضلاب خام آلودگی بسیار کمتری دارد.

مهمترین مزایای سپتیک تانکهای پلی اتیلنی شامل موارد زیر است.

1- مقاومت بسیار بالای سپتیک تانکهای پلی اتیلنی در برابر خوردگی، پوسیدگی و شرایط محیطی فاضلاب

2- آب بندی کامل سپتیک تانک و جلوگیری کامل از نشت فاضلاب به بیرون سپتیک تانک

3- دیواره بسیار مقاوم در برابر فشارها و بارهای جانبی وارده به سبب ضخامت بالا

4- سرعت بسیار بالا در ساخت و نصب و راه اندازی

5- امکان مدفون کردن سپتیک تانک بدون نیاز به هیچ گونه سازه دیگر

6- وزن سبک و سهولت در حمل و نصب

7- امکان جابجایی سپتیک تانک پس از نصب حتی چند سال پس از استفاده اولیه

8- سهولت بهره برداری و دسترسی به سپتیک تانک به جهت دارا بودن حداقل دو دریچه تخلیه لجن و بازدید

اصلی ترین کاربردهای سپتیک تانک در تصفیه فاضلاب

سپتیک تانک یکی از سیستم‌های پیش تصفیه فاضلاب به شمار می‌رود که وظیفه آن جداسازی ذرات جامد و چربی و همچنین کاهش بار آلی به مقدار کم، می باشد. این مخازن معمولاً در مناطقی به کار می‌روند که دسترسی به شبکه فاضلاب شهری وجود ندارد یا ایجاد یک سیستم متمرکز امکان‌پذیر نیست.

۱. تصفیه فاضلاب خانگی

کاربرد اصلی سپتیک تانک، جمع‌آوری و دفع فاضلاب منازل، ساختمان‌ها و مجموعه‌های مسکونی است.

۲. کاربردهای موقت

سپتیک تانک‌ها در بسیاری از مواقع به عنوان یک راه‌حل موقت برای مدیریت فاضلاب مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ مانند زمان برگزاری رویدادها، پروژه‌های ساختمانی یا فعالیت‌هایی که نیاز به سرویس بهداشتی موقت دارند.

۳. کاربردهای صنعتی و کشاورزی

علاوه بر بخش خانگی، سپتیک تانک در صنایع مختلف و بخش کشاورزی نیز کاربرد دارد. این سیستم‌ها می‌توانند فاضلاب آلوده به مواد آلی را پیش‌تصفیه کرده و اثرات مخرب آنها بر محیط زیست را کاهش دهند.

۴. استفاده در مناطق دورافتاده

در روستاها، مناطق کوهستانی یا نقاط غیرتوسعه‌یافته که دسترسی به سیستم فاضلاب مرکزی دشوار است، سپتیک تانک بهترین گزینه برای مدیریت و تصفیه فاضلاب محسوب می‌شود.
در مجموع، سپتیک تانک‌ها نقش کلیدی در مدیریت پایدار فاضلاب ایفا کرده و راهکاری مؤثر برای بهبود بهداشت محیط در شرایط و مکان‌های گوناگون فراهم می‌کنند.

نحوه محاسبه ظرفیت سپتیک تانک خانگی و صنعتی

همان طور که در طول متن نیز اشاره شد، این مخازن از بخش های مختلفی تشکیل شده اند و هر یک دارای ظرفیت خاصی می باشد. در فرآیند طراحی لازم است ظرفیت هر بخش به طور دقیق سنجیده و اندازه گیری شود تا سپتیک تانک کارایی و راندمان بالایی داشته باشد. در ادامه نحوه محاسبه حجم هر یک از بخش ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت:

• حجم منطقه ته نشینی

با توجه به مدت زمان مورد نیاز برای ته نشین شدن ذرات و تکه های جامد موجود در پساب ظرفیت این بخش محاسبه می گردد. همچنین لازم به ذکر است که در این رابطه تعداد نفرات ساختمان، میزان پساب های تولید شده در شبانه روز نیز مد نظر قرار گرفته میشود. P نشان دهنده تعداد نفرات و q سرانه تولید پساب می باشد. بر همین اساس مدت زمان مورد نیاز برای ته نشین شدن ذرات برابر است با:

Th=1/5-0/31 Log P*q

در نهایت حجم بخش ته نشینی عبارت است از:

Vh= *p*q*th

• حجم منطقه ی هضم

بر اساس استانداردهای اعلام شده، هر شخص در روز نیم یا یک لیتر لجن تولید میکند. بر همین اساس رابطه زیر برای محاسبه حجم منطقه هضم در نظر گرفته میشود:

Vd=0/5*  *P*td

در این رابطه td نشان دهنده زمان مورد نیاز برای هضم بی هوازی لجن در یک شبانه روز می باشد.

Td=30

• حجم منطقه ذخیره لجن

در محاسبه این مقدار، r به معنای میزان تجمع لجن هضم شده بوده و همچنین مدت زمان برداشت لجن نیز در آن در نظر گرفته میشود. همچنین لازم به ذکر است که مقدار r و n نیز به صورت زیر تعیین میشوند:

برای n  ، بیش از 5 مقدار r برابر است با 06/0 مترمکعب به ازای هر نفر در سال

برای n، کمتر از 5 مقدارr  برابر است با 04/0 مترمکعب به ازای هر نفر در سال

در نهایت حجم منطقه ذخیره لجن به صورت زیر می باشد:

VSL=r*p*n

تولیدکننده سپتیک تانک

شرکت فرآب تدبیر با تکیه بر سال‌ها تجربه و دانش فنی در زمینه طراحی و تولید انواع سپتیک تانک، راهکارهایی پایدار و مؤثر برای تصفیه فاضلاب ارائه می‌دهد. در فرآیند تولید، این شرکت از مواد اولیه باکیفیت مانند پلی‌اتیلن سنگین (HDPE)، فایبرگلاس تقویت‌شده و بتن مسلح استاندارد استفاده می‌کند تا محصول نهایی از دوام، آب‌بندی و کارایی بالایی برخوردار باشد.

تمامی مراحل طراحی و ساخت سپتیک تانک‌ها بر اساس استانداردهای ملی و بین‌المللی انجام می‌شود. کارشناسان شرکت فرآب تدبیر با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی، نوع خاک و نیاز هر پروژه، مدل مناسب سپتیک تانک را طراحی و تولید می‌کنند. تولید به‌صورت مکانیزه و تحت کنترل دقیق کیفی صورت می‌گیرد تا هر واحد کاملاً بی‌نقص و آماده بهره‌برداری تحویل شود.

علاوه بر این، شرکت فرآب تدبیر خدمات مشاوره تخصصی، نصب و راه‌اندازی، و پشتیبانی فنی مستمر را نیز ارائه می‌دهد. انتخاب این شرکت به‌عنوان تولیدکننده سپتیک تانک، تضمینی برای کیفیت، دوام طولانی و عملکرد مطمئن سیستم تصفیه فاضلاب در هر نوع پروژه است.