فاضلاب چیست؟

فاضلاب چیست؟ این اولین سوالیست که قبل از برسری روش های تصفیه و دلیل انجام این کار باید به آن پاسخ داد. در حالت کلی باید مشخص کرد که پساب ها و سایر آب های سطحی چه تفاوت هایی با هم دارند و بر همین اساس نیز تجهیزات و فرآیندهای مورد نیاز برای تصفیه و بهبود کیفیت آنها را انتخاب نمود. فرآب تدبیر؛ تولیدکننده محصولات تصفیه فاضلاب در ادامه هر آنچه که باید درباره تعریف فاضلاب چیست و انواع آن و شاخص های کیفی و کمی و خطراتی که هر کدام به همراه دارند را بررسی خواهد نمود.

تعریف فاضلاب چیست؟

آب های مصرف شده در واحدهای صنعتی، کشاورزی، درمانی و بیمارستانی و شهری پس از مصرف با انواع مواد آلاینده جامد، گاز و مایع ترکیب میشوند. بر اثر ورود این مواد به آب های مصرف شده در این بخش ها، رنگ، بو و شاخص های کیفی آنها با تغییرات زیادی مواجه شده و در نهایت به فاضلاب تبدیل میشوند. نوع مواد آلاینده و شاخص های کیفی در پساب های مختلف با هم تفاوت داشته و بر همین اساس نیز از روش های گوناگونی برای تصفیه استفاده میشود.

انواع فاضلاب چیست؟

یکی از مهم ترین فاکتورها برای تعیین روش تصفیه این است که مشخص کنید نوع فاضلاب چیست؟ مواد آلاینده موجود در آنها چیست و منبع تولید کننده این پساب ها کدامند؟ برای تقسیم بندی نوع فاضلاب ها می توان از فاکتورهای مختلفی مانند انواع فاضلاب بر اساس منبع تولید استفاده نمود.
با توجه به اینکه پساب ها از چه منابعی تولید میشوند می توان به نوع مواد آلاینده در آنها پی برد. بر همین اساس 5 نوع فاضلاب وجود دارد که عبارتند از:

• فاضلاب صنعتی

همان طور که از نام این گروه مشخص است، این فاضلاب ها در واحدهای صنعتی و کارخانجات و شهرک های صنعتی تولید میشوند. با توجه به اینکه حجم بسیار بالایی از مواد شیمیایی و فلزات سنگین و مواد آلی و غیر آلی محلول و معلق در این پساب ها، می توان گفت فاضلاب های صنعتی از خطرناک ترین گروه ها می باشند. پکیج تصفیه فاضلاب صنعتی یکی از تجهیزات بسیار کاربردی برای بهبود کیفیت این پساب ها می باشند و مجموعه از روش های متعدد را در کنار هم پیاده سازی نموده اند.

• فاضلاب شهری

آب های تجمع یافته در جوی و کانال های انتقال آب در سطح شهرها که از آب باران و شستشوی معابر و غیره بدست می آیند، فاضلاب شهری گفته میشود. اگر برایتان سوال است که بیشترین مواد آلاینده در این نوع فاضلاب چیست، لازم به ذکر است که آلاینده های فیزیکی بیشترین مقدار را در آنها دارند. به همین دلیل با تجهیزاتی از قبیل آشغالگیرها می توان تکه های جامد معلق در آنا از قبیل پارچه، پلاستیک و برگ و شاخه درختان و موارد مشابه را جمع آوری نمود.

• فاضلاب کشاورزی

برخلاف تصور اغلب افراد، فاضلاب های تولید شده در مزارع کشاورزی و باغبانی خطرات بسیار زیادی داشته و یکی از منابع اصلی افزایش نیترات در آب آشامیدنی به شمار می رود. کودهای استفاده شده برای مزارع کشاورزی حاوی حجم بالایی از نیترات بوده و پس از آبیاری به مرور به لایه های زیرین زمین نفوذ کرده و وارد سفره های آب زیرزمینی میشوند. علاوه براین، آفت کش ها نیز مواد آلاینده بسیار خطرناکی را وارد فاضلاب می کنند.

• فاضلاب بیمارستانی

از دیگر انواع فاضلاب می توان به پساب های تولید شده در واحدهای درمانی و بیمارستانی اشاره نمود. خون و چربی واحدهای جراحی و درمانی، مواد شوینده مورد استفاده برای شستشوی سطوح و ظروف و ملحفه ها، مواد ضد عفونی کننده که در بخش های مختلف استفاده میشوند و همچنین فاضلاب انسانی حاوی حجم بالایی از داروهای آنتی بیوتیک و رادیواکتیو و غیره از جمله مواد آلاینده در این نوع فاضلاب ها به شمار می روند. به دلیل خطرات بسیار زیاد این پساب ها استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب بیمارستانی در این واحدها الزامی می باشد.

• فاضلاب انسانی یا بهداشتی

حجم بالایی از آب های مصرفی در بخش های مسکونی برای شستشوی ظروف، استحمام و غیره استفاده میشود. فاضلاب انسانی یا بهداشتی از محیط هی مسکونی جمع آوری شده و به دلیل پاتوژن های زیاد به شیوه های مختلف تصفیه میشوند.

انواع فاضلاب بر اساس رنگ فاضلاب چیست؟

نوع آلاینده های موجود در فاضلاب می تواند بر رنگ آن تاثیر مستقیم ایجاد کند. به همین دلیل می توان انواع فاضلاب را بر اساس رنگ آن نیز در گروه های مختلفی تقسیم بندی کرد که عبارتند از:

• فاضلاب خاکستری

این فاضلاب ها از آشپزخانه و حمام و شستشوی کف حیاط محیط های مسکونی و شهری جمع آوری میشود. فاضلاب خاکستری را می توان با تصفیه به موقع و استاندارد به پساب های قابل استفاده در صنایع مختلف و کشاورزی تبدیل کرد.

• فاضلاب زرد

کم خطرترین نوع فاضلاب را فاضلاب زرد می گویند. این فاضلاب ها حاوی مقدار کمی از مواد آلاینده بوده و ورود آنها بدون تصفیه خطر جدی برای طبیعت را به همراه ندارد. فاضلاب جمع اوری شده از سطح شهر در زمان بارندگی از جمله فاضلاب های زرد کم خطر محسوب میشوند.

• فاضلاب سیاه

خطرناک ترین نوع فاضلاب، فاضلاب سیاه است که حاوی مقدار بسیار زیادی از مواد آلاینده است. این فاضلاب ها از سرویس های بهداشتی مجتمع های مسکونی و بخش های صنعتی جمع آوری شده و نیاز به تصفیه در چندین مرحله دارند.

انواع فاضلاب بر اساس نحوه تصفیه فاضلاب چیست؟

پس از اینکه مشخص شد انواع فاضلاب چیست، بر اساس نحوه تصفیه نیز می توان گروه های مختلفی را برای آنها معرفی کرد که عبارتند از:

• بهبود کیفیت با تصفیه فیزیکی
• بهبود کیفیت فاضلاب با تصفیه فیزیکی و بیولوژیکی
• تصفیه فاضلاب با روش های فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی

انواع آلاینده در فاضلاب چیست؟

آلاینده های فیزیکی و شیمیایی و بیولوژیکی موجود در پساب های مختلف را می توان با توجه ویژگی ها و همچنین عکس العمل آنها پس از ورود به طبیعت به گروه های مختلفی دسته بندی کرد که عبارتند از:

• آلاینده مغذی: آلاینده هایی از قبیل کربن، نیتروژن و فسفر پس از ورود به طبیعیت توسط باکتری ها مصرف شده و منجر به رشد و تکثیر آنها خواهند شد. هر اندازه این مواد در فاضلاب ها بیشتر باشند، باکتری ها بیشتر رشد و تکثیر پیدا نموده و در نهایت اکسیژن محلول در آب BOD کاهش پیدا خواهد کرد و روند تصفیه با چالش مواجه میشود.
• آلاینده های سمی: مواد شیمیایی حاصل از واحدهای صنعتی و بیمارستانی به شدت برای سلامتی انسان و سایر موجودات خطرناک بوده و لازم است تصفیه شوند. این مواد سمی بوده و نه تنها سیستم گوارشی را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه در رشد سلول های سرطانی و بیماری های کلیوی و کبد و قلب و عروق و جهش های ژنتیکی اثرگذار می باشند.

روش های اندازه گیری شدت آلودگی فاضلاب چیست؟

از دیگر فاکتورهای بسیار مهم در تعیین روش مناسب برای تصفیه می توان به اندازه گیری شاخص های کیفی و کمی مختلف اشاره نمود. با توجه به نوع مواد آلاینده موجود در پساب ها شاخص های کیفی و کمی متعددی تعریف شده و بر همین اساس نیز می توان روش و تجهیزات مناسب را برای تصفیه انتخاب نمود:
از مهم ترین شاخص های کیفی فاضلاب می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• BOD یا میزان اکسیژن خواهی بیولوژیکی فاضلاب
• COD یا میزان اکسیژن خواهی شیمیایی فاضلاب
• PH: خاصیت اسیدی یا قلیایی آب
• TOC: مقدار کل کربن فاضلاب
• TSS: مجموع مواد معلق در فاضلاب

اندازه گیری این فاکتورها با نمونه برداری و انجام آزمایشات متعدد انجام میشود. برخی از آنه از قبیل PH با دستگاه های پرتابل بلافاصله قابل اندازه گیری می باشند.

دلایل جمع آوری فاضلاب چیست؟

ورود مواد آلاینده شیمیایی و بیولوژیکی و غیره به پساب ها نه تنها منجر به تغییر رنگ و بو آنها میشود، بلکه می تواند در بروز بیماری های واگیردار و عفونی نقش مهمی را ایفا کند. علاوه بر تاثیراتی که بر سلامتی موجودات زنده ایجاد میشود، مصرف بیش از اندازه آب در واحدهای صنعتی، کشاورزی و غیره به مرور سطح آبهای زیرزمینی را کاهش داده و به بحران کمبود آب دامن زده میشود. به همین دلیل فاضلاب و پساب ها جمع آوری شده و روش های مختلف تصفیه بر روی آنها اجرا میشود. در حالت کلی دو دلیل مهم برای جمع آوری پساب ها وجود دارد که عبارتند از:

آبیاری مزارع کشاورزی

استفاده مجدد از فاضلاب های تصفیه شده در مزارع کشاورزی یکی از اصلی ترین دلایل برای تصفیه می باشد. فاضلاب هایی که پس از تصفیه به سطح مطلوبی از کیفیت رسیده باشند را می توان برای آبیاری مزارع و باغ ها استفاده نمود. البته استفاده مجدد از این فاضلاب ها تنها در شرایطی امکان پذیر است که تصفیه به شیوه صحیحی انجام شده باشد. در غیر این صورت ورود مجدد این آبها به چرخه طبیعت منجر به آلودگی های بیولوژیکی و شیمیایی خواهد شد.

بهبود شخص های کیفی فاضلاب قبل از ورود به طبیعت

به دلیل تاثیرات منفی که پساب های آلوده بر طبیعت و سلامت انسان و سایر موجودات ایجاد می کنند، بر اساس قوانین ارائه شده توسط سازمان بهداشت جهانی ورود فاضلاب بدون تصفیه به طبیعت ممنوع می باشد. به همین دلیل لازم است پساب ها در حوضچه های تصفیه جمع آوری و با تجهیزات مختلف آلاینده ها حذف و شاخص های کیفی بهبود پیدا کنند.

بهترین روش تصفیه فاضلاب چیست؟

با توجه به اینکه آلاینده های موجود در پساب های تولید شده توسط منابع مختلف با هم تفاوت دارند، به همین دلیل روش های متفاوتی نیز برای تصفیه آنها ارائه میشود. به عبارت دیگر، نمی توان یک روش خاص را به عنوان بهترین گزینه برای تصفیه تمام فاضلاب ها معرفی نمود. روش های تصفیه فاضلاب در اغلب مواقع ترکیبی از سه روند زیر می باشند:

• تصفیه فیزیکی فاضلاب: در این روش ها آلاینده های جامد و معلق با اندازه های بزرگ توسط آشغالگیرها جمع آوری میشوند.
• تصفیه بیولوژیکی فاضلاب: به تجزیه و مصرف مواد آلی موجود در پساب ها به کمک باکتری های هوازی و بی هوازی گفته میشود.
• تصفیه شیمیایی فاضلاب: این روش ها در تصفیه فاضلاب های صنعتی کاربرد گسترده ای داشته و از مواد شیمیایی تصفیه آب و فاضلاب در آنها استفاده میشود. این مواد می توانند ذرات کلوئیدی معلق در پساب ها را منعقد نموده و برای گندزدایی و ضد عفونی استفاده میشوند.