ته نشینی فاضلاب یکی از مهم ترین و در عین حال ارزان ترین گام ها در روند تصفیه می باشد که در نهایت به تولید لجن و زلال سازی پساب ها منتهی خواهد شد. واحدهای ته نشینی با توجه به روندی که برای تصفیه در نظر گرفته شده است ممکن است در بخش های مختلفی طراحی و پیاده سازی شوند. فرآب تدبیر؛ تولیدکننده محصولات تصفیه فاضلاب در ادامه مراحل ته نشینی فاضلاب، نحوه ته نشینی ذرات مختلف در کف حوضچه ها و عوامل موثر در بهبود روند انجام این کار را بررسی خواهد نمود.
ته نشینی فاضلاب چیست؟
مواد آلاینده در فاضلاب های تولید شده در بخش های صنعتی، شهری و غیره تنوع بسیار زیادی داشته و بخش زیادی از آنها به مواد جامد و معلق اختصاص داده میشود. علاوه براین، مواد آلی و سایر آلاینده ها نیز در طول اجرای هر یک از فرآیندهای تصفیه فاضلاب به شیوه های مختلف منعقد و لخته سازی شده و به دلیل وزن سنگین در کف حوضچه های تصفیه انباشته میشوند. در حالت کلی، سقوط و حرکت ذرات معلق با وزن های مختلف به کف حوضچه ها اصطلاحا ته نشینی فاضلاب گفته میشود.
مراحل ته نشینی فاضلاب
یکی از مهم ترین گام ها در تصفیه پساب ها، انتخاب روش مناسب با توجه به نوع آلاینده ها و مقدر آنها می باشد. بر همین اساس مراحل ته نشینی فاضلاب در روند تصفیه متفاوت خواهد بود. در حالت کلی در روش های مختلف تصفیه مراحل ته نشینی پساب ها به صورت زیر می باشد:
ته نشینی اولیه
ته نشینی اولیه به عنوان مرحله پیش تصفیه در نظر گرفته شده و تاثیری بر شاخص هایی از قبیل BOD و COD ندارد و تنها در جمع آوری ذرات معلق از قبیل شن و ماسه کاربرد دارد. در این مرحله با کمک تجهیزاتی از قبیل دانه گیرها ذرات بسیار ریز و جامد از قبیل شن، ماسه، هسته میوه ها و دانه حبوبات جمع آوری شده و به مرور ته نشین میشوند.
ته نشینی فیزیکی
بسیاری از ذرات معلق با اندازه های کوچکتر از قبیل لخته های مواد آلی و کاغذ و غیره در مرحله قبل ته نشین نمیشوند. برای این منظور در دومین مرحله ته نشینی فاضلاب زمان برای انتقال این ذرات به کف حوضچه ها اختصاص داده میشود. لازم به ذکر است، ته نشینی در این دو مرحله تاثیر بسیار زیادی بر سرعت تصفیه در گام های بعد خواهد داشت. علاوه براین، از مسدودسازی تاسیسات و دستگاه های مراحل بعدی تصفیه نیز جلوگیری خواهد شد.
ته نشینی بیولوژیکی
تصفیه فاضلاب به کمک باکتری های هوازی و بی هوازی یا همان تصفیه بیولوژیکی در اغلب تصفیه خانه ها پیاده سازی میشود. در این روش ها، مواد آلی به کمک میکروارگانیسم ها تجزیه شده و از بین میروند. تکه های باقی مانده از مواد آلی تجزیه شده و همچنین باکتری هایی که پس از مصرف این مواد به مرور به هم متصل میشوند، لخته هایی را ایجاد می کنند. به دلیل وزن سنگین لخته ها به مرور به پایین ترین سطح منتقل شده و در نهایت لجن تولید می کنند.
ته نشینی شیمیایی فاضلاب
بسیاری از ذرات کلوئیدی معلق در فاضلاب های مختلف از نظر بار الکتریکی یکسان بوده و به همین دلیل هم را دفع می کنند. برای جمع آوری این ذرات از مواد منعقدکننده از قبیل پلی آلومینیوم کلرید استفاده میشود که منجر به اتصال آنها به هم می گردد. در واقع این مواد منجر به ایجاد پل میان ذرات معلق شده و به مرور لخته هایی را ایجاد می کنند. این لخته ها وزن سنگین تری نسبت به پساب ها داشته و به همین دلیل در کف تصفیه خانه ته نشین میشوند.
انواع ته نشینی فاضلاب
علاوه بر تفاوت هایی که در روند ته نشینی بر اساس نوع و وزن ذرات معلق وجود دارد، شیوه حرکت و انتقال لخته های ایجاد شده از آنها نیز متفاوت است. در حالت کلی می توان انواع ته نشینی فاضلاب را به صورت زیر بیان کرد:
ته نشینی ذرات مجزا
در این شیوه ذرات ریز یا بزرگ با وزن های مختلف که کاملا از هم جدا هستند به پایین ترین بخش از مخزن تصفیه انتقال داده میشوند. ته نشینی ذراتی همچون شن و ماسه در این گروه قرار گرفته و سرعت حرکت آنها تقریبا ثابت است.
ته نشینی لخته ای فاضلاب
لخته های ایجاد شده در فرایندهای بیولوژیکی و شیمیایی و سایر مواد معلق که در حین حرکت به سمت پایین به هم متصل میشوند، در این گروه قرار میگیرند. این لخته ها در حین حرکت رو به پایین به هم متصل شده و وزن و اندازه آنها افزایش پیدا نموده و در نهایت با سرعت بیشتر به پایین حرکت می کنند.
ته نشینی ناحیه ای
برخی از ذرات با وزن بیشتر از پساب ها در طول حرکت به سمت پایین مخزن تصفیه، به سایر ذرات برخورد کرده و تعادل را به هم میزنند. مهم ترین ویژگی در این نحوه ته نشینی فاضلاب، تفاوت در غلظت مواد رسوب شده یا لخته ها در سطوح مختلف می باشد.
ته نشینی متراکم
در این روش مواد رسوب شده ناحیه ای در گام قبل در حین حرکت به لایه های پایین تر برخورد پیدا کرده و آنها را با سرعت بیشتری به پایین هدایت می کنند.
عوامل موثر در ته نشینی فاضلاب
زمان در روند تصفیه اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل در تمام روش ها تلاش میشود تا حد امکان این فاکتور بهبود پیدا کند. یکی از راه های افزایش سرعت تصفیه، انجام سریعتر ته نشینی ذرات معلق و لخته های موجود در پساب ها می باشند. سرعت و زمان ته نشینی فاضلاب به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد که برخی از آنها عبارتند از:
- وزن ذرات معلق: هر چه وزن ذرات معلق در پساب ها بیشتر باشد، با سرعت بیشتری به لایه های پایین تر فشار وارد نموده و به کف مخزن تصفیه هدایت میشوند.
- شکل هندسی مخزن تصفیه: ساختار کلی حوضچه های تصفیه و میزان شیب آنها از دیگر مواردی می باشد که بر سرعت ها تاثیرگذار است.
- عمق استخر تصفیه: استخر و حوضچه هایی که دارای عمق بیشتری هستند، زمان ته نشینی فاضلاب در آنها بیشتر می باشد. اما در این حوضچه ها احتمال حرکت ذرات ته نشین شده در کف به سمت لایه های بالاتر بسیار پایین است و به همین دلیل در روند تصفیه بهبود ایجاد می کند.
- زمان ماند پساب: عدم تحرک در سطح و لایه های زیرین فاضلاب های موجود در تصفیه خانه باعث میشود ذرات معلق در آن با سرعت بالاتری ته نشین شوند.
طراحی و ساخت محصولات تصفیه فاضلاب
گروه فرآب تدبیر یکی از بزرگترین تیم های تولیدکننده انواع پکیج های تصفیه در اندازه و ظرفیت های مختلف می باشد. این مجموعه در طراحی محصولات خود واحدهای ته نشینی را بر اساس استانداردهای روز دنیا ارائه داده و در بهبود روند تصفیه تثیر زیادی را ایجاد نموده است. جهت آشنایی بیشتر با محصولات این مجموعه و دریافت مشاوره رایگان می توانید با کارشناسان فرآب تدبیر تماس بگیرید.
