آلودگی آب در ایران و سایر کشورهای دنیا یکی از بزرگترین چالش های موجود در دنیای مدرن و صنعتی می باشد که به شدت سلامت انسان و طبیعت را تهدید می کند. ورود مواد بیماری زا و عفونی و همچنین مواد رادیواکتیو و فلزات سنگین که بر جهش های ژنتیکی اثر مستقیم دارند، یکی از بزرگترین خطرات موجود در آب های آلوده می باشد. فرآب تدبیر؛ تولیدکننده محصولات تصفیه آب در ادامه مهم ترین منابع و عواملی که منجر به آلودگی آب شده را معرفی و راه هایی برای حذف هر یک ارائه خواهد داد.
آلودگی آب چیست؟
پس از ورود آب به بخش های صنعتی و نیمه صنعتی، مجتمع های مسکونی و شهری و واحدهای درمانی و غیره، حجم بالایی از انواع مواد فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی وارد آنها شده و مجدد به طبیعت برمیگردند. این آب ها در حین مصرف به مرور دچار تغییر رنگ و بو شده و شاخص های کیفی آن از قبیل BOD و COD و غیره دچار تغییر میشوند. نتیجه حاصل از این نحوه استفاده از آب در نهایت آلودگی آب خواهد شد.
علاوه بر مواد آلاینده ای که مستقیما وارد آب شده و در تغییر رنگ و بو و مزه و شاخص های کیفی آن موثر هستند، حتی افزایش دما نیز می تواند شرایط را برای آلوده شدن آبها فراهم کنند. به همین دلیل یکی از اصلی ترین انواع آلاینده های آب عوامل حرارتی و دمایی می باشند.
چه عواملی موجب آلودگی آب میشود؟
با نگاهی گذرا به زندگی مدرن امروز پی به منابع بیشماری که در نهایت منجر به آلودگی آب میشوند خواهید برد. آلاینده هایی که از هر منبع تولید میشوند دارای ویژگی های خصی بوده و روند تصفیه آب در آنها متفاوت است. به عنوان یک دسته بندی کلی از منبع و منشا آلودگی آب در ایران و سایر کشورها می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- منابع نقطه ای آلوده کننده آب: در شرایطی که منبع آلودگی آب مشخص بوده و بتوان از آن نمونه برداری کرد و شاخص ها را بررسی نمود، به آن منبع نقطه ای گفته میشود. کارخانه ها از جمله گزینه هایی هستند که در این دسته قرار میگیرند.
- منابع غیر نقطه ای: در این گروه منبع و منشا آلودگی آب مشخص نیست از قبیل آب های روان شهری و کشاورزی و موارد مشابه! به دلیل نامشخص بودن منبع اصلی آلوده کننده آب، شاخص های کیفی در این شرایط ممکن است با تغییر زیادی روبرو شده و روند تصفیه را با چالش مواجه خواهد کرد.
- آلاینده های سطحی: به کلیه مواد آلاینده گفته میشود که مستقیما وارد دریا، نهر و دریاچه ها شده و تاثیر زیادی بر شیوع بیماری های واگیردار دارند.
- آلودگی آب سفره های زیر زمینی: مواد آلاینده موجود در چاه های جذبی و همچنین رادیواکتیو تولید شده در پساب های صنعتی و بیمارستانی به سفره های آب زیرزمینی نفوذ می کنند. این آلاینده ها بسیار خطرناک بوده و منجر به بیماری های عفونی و جهش ژنتیکی و غیره میشوند.
علاوه بر دسته بندی های فوق، می توان بر اساس فاکتورهای دیگر این منابع را به صورت پساب های صنعتی، کشاورزی و بهداشتی یا انسانی تقسیم بندی کرد.
انواع آلودگی آب
تمام مواد آلاینده که از طریق چهار منبع فوق وارد آب میشوند را می توان به 3 گروه کلی تقسیم بندی کرد که هر یک دارای زیرمجموعه های متعددی هستند. اما در حالت کلی می توان گفت فضولات انسانی و حیوانی، مواد دارویی، کود و آفت کش های مورد استفاده در کشاورزی و باغبانی، فلزات سنگین، فاضلاب های صنعتی و خانگی از جمله مواد آلوده موجود در آب به شمار می روند. سه گروه کلی انواع آلودگی آب شامل موارد زیر می باشند:
آلودگی فیزیکی
همان طور که از نام این گروه مشخص است، مواد آلاینده موجود در این قبیل آب ها جامد و معلق بوده و حذف و جمع آوری آنها با تجهیزاتی از قبیل آشغالگیرها و برای آب های آشامیدنی به کمک فیلترشنی انجام میشود. آلاینده های فیزیکی به دلیل تجمع در سطح دریاچه و رودخانه ها بدون نیاز به تجهیزات حرفه ای قابل جمع آوری هستند.
آلودگی شیمیایی آب
به دلیل رشد صنعتی اغلب کشورها در دنیای امروز، از بیشترین موادی که منجر به آلودگی آب میشوند، مواد شیمیایی تولید شده در بخش های صنعتی می باشد. آلاینده های شیمیایی موجود در آب را می توان به گروه های زیر تقسیم بندی کرد:
فلزات سنگین
از جمله مواد آلاینده غیر آلی موجود در آب ها می توان به فلزات سنگین اشاره کرد که تنها با روش های متعدد شیمیایی قابل حذف بوده و تهدید بسیار بزرگی برای سلامت انسان و طبیعت به شمار می روند. از جمله فلزات سنگین که منجر به آلودگی آب میشوند، سولفات ها و ترکیبات فلزی و نمک های غیر آلی و سیانیدها هستند که در جهش ژنتیکی و مشکلات ذهنی کودکان تاثیر زیادی دارند.
مواد رادیواکتیو
پساب حاصل از نیروگاه های هسته ای و همچنین بخش رادیولوژی بیمارستان ها از جمله منابع تولید کننده مواد رادیواکتیو هستند. این گروه از آلاینده ها بسیار خطرناک بوده و می توان گفت یکی از بزرگترین نگرانی های جوامع پیشرفته به شمار می روند. چون مواد رادیواکتیو نفوذ پیدا کرده به سفره های آب زیرزمینی از طریق آب های آشامیدنی وارد بدن انسان میشوند.
آلودگی آب با نفت
از دیگر آلودگی های بسیار مهم و خطرناک آب، نفت و مواد نفتی می باشد که در پالایشگاه ها در حین استخراج و شستشوی تاسیسات و غیره وارد آب میشوند. علاوه براین، نشن لوله های انتقال نفت نیز از دیگر مواردی هستند که منجر به آلودگی آب دریاها میشوند. ورود مواد نفتی به آب دریا یکی از نگرانی های بزرگ در تمام دنیا بوده و تنها بخشی از آنها به کمک اویل اسکیمر و مواد منعقدکننده و غیره قابل جمع آوری هستند.
کودهای شیمیایی و مواد مغذی
علاوه بر تاثیر منفی که مواد شیمیایی موجود در کودهای مورد استفاده در کشاورزی و باغبانی بر سلامت آب دارند، این مواد برای رشد گیاهان و جلبک ها موثر است. به همین دلیل ورود آنها به دریاچه و رودخانه ها باعث رشد بیش از اندازه گیاهان دریایی و جلبک شده و به مرور اکسیژن محلول در آب کاهش پیدا خواهد کرد. علاوه براین، رشد گیاهان منجر به گرفتگی تجهیزات در تصفیه خانه ها شده و خسارت های مادی زیادی را به همراه دارند.
بر اساس استانداردهای ارائه شده توسط سازمان حفاظت از محیط زیست، تمام واحدهای صنعتی قبل از ورود پساب های خود ابتدا باید نسبت به تصفیه آن اقدام نمایند. پکیج تصفیه فاضلاب صنعتی و سایر فرآیندهای تصفیه فاضلاب از قبیل اکسیداسیون و استفاده از مواد منعقدکننده و لخته سازها همگی می توانند راهکار مناسبی در این زمینه به شمار روند.
آلودگی بیولوژیکی آب
منبع اصلی شیوع بیماری های عفونی، آلودگی آب با آلاینده های بیولوژیکی می باشد. این مواد رشد باکتری های بیماری زا را چند برابر نموده و با ورود به سیستم گوارشی انسان باعث عفونت میشوند. پساب های بهداشتی و انسانی و همچنین فاضلاب تولید شده در واحدهای درمانی و بیمارستانی از جمله منابع اصلی آلودگی بیولوژیکی آب به شمار می روند.
با ورود این قبیل پساب ها پاتوژن های موجود در منابع آب به شدت رشد پیدا نموده و بیماری هایی همچون اسهال، عفونت کبد، ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن و همچنین التهاب شکم را بوجود خواهند آورد.
به منظور کاهش مواد آلاینده بیولوژیکی می توان از باکتری های هوازی و بی هوازی استفاده نمود. در این روش ها بسیاری از مواد آلی موجود در پساب ها به کمک میکروارگانیسم ها تجزیه شده و شاخص های کیفی آب افزایش پیدا می کنند.
آلودگی حرارتی آب
برخلاف تصور اغلب افراد، مواد آلاینده موجود در آب ها تنها مواد شیمیایی و بیولوژیکی و فیزیکی را شامل نمیشود. بلکه می توان از افزایش دمای آب نیز به عنوان یکی از منابع مهم آلودگی آب اشاره کرد! افزایش دمای آب با کاهش اکسیژن محلول در آن ارتباط مستقیم دارد و به همین دلیل است که از آن به عنوان یک منبع مهم در افت کیفیت آب یاد می کنند. پالایشگاه ها و نیروگاه های برق از جمله منابع اصلی در افزایش دمای آب ها به شمار می روند و لازم به ذکر است که آبزیان و ماهی ها امکان زیست در آب با دمای بالا را ندارند.
اثرات آلودگی آب چیست؟
مهم ترین تاثیرات منفی که ورود مواد آلاینده به آب های زیرزمینی و سطحی ایجاد می کنند، شیوع بیماری های عفونی، جهش ژنتیکی، سرطان، تشدید بیماری های گوارشی، بیماری های قلبی و عروقی و مشکلات متعدد برای کلیه و کبد می باشند. علاوه براین، آب های آلوده منجر به مرگ پرندگان و آبزیان و همچنین آسیب وارد شدن به بسیاری از تاسیسات تصفیه خانه ها خواهد شد.
جلوگیری و کاهش آلودگی آب
با توجه به تاثیر منفی آلودگی آب بر سلامتی محیط زیست و انسان، بهترین کار تصفیه به موقع و حذف آلاینده ها از آب است. برای کاهش عوامل موثر در آلودگی آب وجود دارد که کاربردی ترین آنها عبارتند از:
- تصفیه فیزیکی آب: در این روش ها با استفاده از تجهیزات مختلف از جمله آشغالگیرهای مکانیکی و دستی می توان ذرات معلق در آب را جداسازی کرد. این روش می تواند شاخص هایی از قبیل TDS را تحت تاثیر قرار داده و کم کند.
- تصفیه شیمیایی آب: برای جلوگیری از آلودگی آب می توان از مواد گندزدا و ضدعفونی کننده استفاده کرد. تصفیه شیمیایی در چندین مرحله انجام میشود و پکیج های تصفیه برای این منظور طراحی و تولید شده اند.
- فیلتراسیون آب: با استفاده از فیلتر شنی و فیلتر کربنی می توان بسیاری از املاح و ذرات معلق در آب و یون های خطرناک را حذف کرد.
تولید و ساخت محصولات تصفیه آب
پیاده سازی هر یک از فرآیندهای تصفیه نیاز به تخصص و مهارت بالایی داشته و از تجهیزات متعددی برای این منظور استفاده میشود. فرآب تدبیر از جمله تیم های فعال در این حوزه می باشد که علاوه بر تولید تجهیزات، فرآیندهای مختلف را بر اساس استانداردهای روز دنیا پیاده سازی می کند. جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید با کارشناسان این مجموعه تماس بگیرید.
