کلر چیست؟
انواع مختلف کلر یکی از مهمترین و پرکاربردترین عناصر شیمیایی است که در گروه هالوژنها و در جدول تناوبی با نماد Cl و عدد اتمی 17 قرار دارد. این عنصر گازی با رنگ سبز مایل به زرد است و بهطور طبیعی دارای خاصیت اکسیدکنندگی بالا میباشد. کلر توانایی از بین بردن باکتریها، قارچها و سایر آلایندهها در آب و فاضلاب را دارد، که این ویژگی باعث کاربرد گسترده آن در صنایع مختلف، بهویژه تصفیه آب و فاضلاب میشود.
کلر در واکنش با آب اسید هیپوکلرو (HOCl) تولید میکند که این اسید بهعنوان یک ماده ضدعفونیکننده بسیار قوی عمل کرده و میکروبها و پاتوژنهای موجود در آب را در مدت زمان کوتاهی از بین میبرد. علاوه بر این، کلر در صنایع شیمیایی و تولید پلاستیکها نیز نقش حیاتی دارد و بهعنوان یک ماده اولیه در فرآیندهای مختلف صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. فرآب تدبیر در ادامه به بررسی انواع کلر و مزایا و معایب استفاده از آن در فرآیندهای تصفیه آب و فاضلاب میپردازد.
ویژگیهای کلر و خصوصیات آن در صنعت
کلر، مانند سایر عناصر جدول تناوبی، دارای ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاصی است که در استفاده از آن باید به آن توجه شود. مهمترین ویژگیهای انواع مختلف کلر عبارتند از:
ناپایداری: کلر بسیار ناپایدار است و باید در ظروف و مخازن ویژه نگهداری شود.
رنگ و بو: گاز کلر به رنگ زرد متمایل به سبز است و بویی بسیار تند و بد دارد.
سمیت: گاز کلر سمی است و استفاده از آن در محیطهای بسته میتواند منجر به خفگی و مشکلات تنفسی شود.
خاصیت اکسید کنندگی: کلر دارای خاصیت اکسید کنندگی بسیار بالا است.
نقطه جوش: نقطه جوش کلر -34 درجه سانتیگراد است و میتوان آن را با افزایش فشار به حالت مایع تبدیل کرد.
واکنشپذیری: کلر قدرت واکنشپذیری بالایی دارد و به راحتی با مواد آلی واکنش میدهد.
انواع ترکیبات کلر و کاربردهای آن
ترکیبات انواع مختلف کلر به دلیل ویژگیهای ضدعفونیکننده و گندزدایی قوی در صنایع مختلف به کار میروند. یکی از رایجترین کاربردهای این ترکیبات، تصفیه آب است. در ادامه به معرفی انواع ترکیبات کلر و نحوه عملکرد آنها در تصفیه آب خواهیم پرداخت:
-
هیپوکلریت سدیم یا آب ژاول
هیپوکلریت سدیم (Sodium Hypochlorite)، که به نام آب ژاول یا وایتکس نیز شناخته میشود، یکی از ترکیبات کلر مایع است. این ترکیب به دلیل خاصیت ضدعفونی و سفیدکنندگی قوی در صنایع مختلف و بهویژه در تصفیه آب استخر بهکار میرود. برای بهبود واکنش آن با آلودگیها، کاهش pH آب توصیه میشود. همچنین، این ترکیب باید با احتیاط و استفاده از دستکش و ماسک نگهداری شود.
-
هیپوکلریت کلسیم
هیپوکلریت کلسیم یکی دیگر از ترکیبات کلر است که به شکل پودر یا قرص تولید میشود و در تصفیه آب استفاده میشود. این ترکیب به افزایش خاصیت قلیایی آب کمک کرده و باید پس از تصفیه، pH اندازهگیری و در صورت نیاز تنظیم شود.
-
اسید هیپوکلرو یا گاز کلر
گاز کلر، یا اسید هیپوکلرو، یکی از اصلیترین ترکیبات انواع مختلف کلر برای تصفیه و ضدعفونی آب و تصفیه خانهها است. این ترکیب باعث افزایش خاصیت اسیدی آب میشود و پس از گندزدایی باید ترکیبات جانبی آن حذف شوند. گاز کلر به دلیل قدرت نشتی و انفجار بالا باید در کپسولهای ویژه نگهداری شود.
-
دیاکسید کلر (Chlorine Dioxide)
دیاکسید کلر ترکیب دیگری از کلر است که بهصورت قرص یا ژل برای تصفیه و گندزدایی آب استخر استفاده میشود. این ترکیب ویژگیهای گندزدایی بالایی دارد اما به دلیل هزینه بالا، معمولاً در مقیاسهای محدودتری مورد استفاده قرار میگیرد.
روشهای مختلف تولید کلر در صنعت
برای پاسخ به این سوال که روش تولید کلر چیست، باید گفت که این عنصر شیمیایی معمولاً در ترکیب با سایر عناصر، مانند سدیم در نمک طعام و ترکیبات کلسیمی یافت میشود. بنابراین، برای تولید انواع مختلف کلر، معمولاً از فرآیند الکترولیز محلول آب نمک استفاده میشود تا کلر از سدیم جدا گردد. در این فرآیند، سه روش اصلی وجود دارد:
الکترولیز سلول جیوه: این روش بیشتر در مقیاس صنعتی برای تولید مقادیر زیاد کلر استفاده میشود.
الکترولیز سلول دیافراگم: این روش به نسبت روش قبلی انرژی کمتری نیاز دارد.
الکترولیز غشایی: یکی از جدیدترین روشها است که از ممبرانهای پلیمری برای تولید انواع مختلف کلر بهره میبرد.
سخن پایانی
ترکیبات انواع مختلف کلر با ویژگیهای بینظیر خود در تصفیه آب و فاضلاب نقشی حیاتی ایفا میکنند و بهویژه در صنعت تصفیه آب استخرها کاربرد گستردهای دارند. انتخاب ترکیب مناسب بستگی به نیاز خاص تصفیه و شرایط محیطی دارد، از اینرو استفاده آگاهانه و اصولی ازانواع مختلف کلر میتواند به بهبود کیفیت آب و افزایش ایمنی محیطهای آبی کمک کند. همچنین، توجه به نکات ایمنی در نگهداری و استفاده از این ترکیبات به دلیل خواص شیمیایی قوی آنها امری ضروری است. شرکت فرآب تدبیر در زمینه فروش انواع مختلف کلر نیز می تواند به شما کمک کند.
