مشکلات جلبک ها در تصفیه خانه ها و منابع آبی به یکی از اصلی ترین نگرانی ها تبدیل شده و به کیفیت محصولات کشاورزی نیز لطمه های زیادی وارد نموده است. علاوه بر تغییر در رنگ و بو و طعم آب، جلبک های مختلف منجر به تغییر در ویژگی های بیولوژیکی و شیمیایی شده و سلامتی آبزیان و انسان را تهدید می کنند. برای آشنایی با مشکلات جلبک ها در تصفیه خانه ها و منابع آبی در این بخش از مطالب آموزش تصفیه آب با ما همراه باشید.
نشانه های رشد جلبک در تصفیه خانه و منابع آبی
آب های راکد و آب های حاوی مواد مغذی منبع مناسبی برای رشد جلبک و گیاهان سبزآبی می باشند. وجود این قبیل گیاهان به مقدار کم می تواند برای رشد و تغذیه ماهی ها و سایر میکروارگانیسم های موجود در آب موثر باشد. اما اگر مقدار آنها بیش از اندازه باشد، می تواند منجر به مرگ آبزیان و به خطر افتادن سلامتی انسان و بیماری های گوارشی و آسیب به محصولات تصفیه آب شود. از مهم ترین نشانه های وجود جلبک در آب می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- رشد گیاهان رونده سبز در لایه های زیرین و رویی آب
- ایجاد کف زیاد در سطح آب
- تغییر رنگ آب و گرایش به رنگ سبز
- ایجاد لک های آبی آسمانی در جداره های دیوار تصفیه خانه و سدها با بوی خاک
- برخی از جلبک های موجود در آب نوعی سم خطرناک تولید می کنند که برای سلامت آبزیان و انسان مضر است
این گیاهان و جلبک ها در اغلب مواقع در شرایطی رشد پیدا می کنند که آب راکد و بدون حرکت باشد. به عبارت دیگر، هوادهی آب به سختی انجام میشود و به همین دلیل انواع جلبک و خزه در آب ها تکثیر میشوند. علاوه براین، ورود پساب های صنعتی به منابع آبی باعث میشود مواد مغذی در آنها افزایش پیدا کنند. آب حاوی مواد مغذی یکی از بهترین بسترها برای رشد و تکثیر انواع جلبک و خزه می باشد که به مرور کیفیت آب را کاهش می دهد.
از دیگر دلایل اصلی که جلبک ها در تصفیه خانه ها و منابع آبی رشد پیدا می کنند، عدم حضور ماهی های گیاه خوار در آب می باشد. برخی از گونه های آبزیان خزه و جلبک موجود در لایه های مختلف آب را تغذیه می کنند و این می تواند کمک زیادی به بهبود کیفیت آب شود.
تاثیر جلبک در منابع آبی کشاورزی
یکی از رایج ترین گونه های خزه که در منابع آبی کشاورزی رشد پیدا می کنند، جلبک های سبز آبی می باشند. وجود این جلبک ها در آب های کشاورزی منجر به ایجاد کف زیاد روی سطح آب میشود. علاوه براین، لک های آبی نیز در جداره های جوی آب به چشم میخورد که بوی فساد می دهند. آبیاری مزارع کشاورزی با این نوع آب منجر به کاهش رطوبت محصولات می شود. به همین دلیل لازم است با روش های فیزیکی و بیولوژیکی و شیمیایی نسبت به رفع آنها اقدام شود.
تاثیر جلبک در تصفیه خانه ها
در تصفیه خانه ها نیز جلبک ها به یکی از بزرگترین نگرانی ها تبدیل شده اند. به طوریکه سایر مراحل تصفیه نیز با حضور این گیاهان در آب با چالش مواجه خواهند شد. مهم ترین این موارد عبارتند از:
تهدید سلامت آبزیان
رشد و تکثیر جلبک ها در لایه های رویی و میانی آب یکی از مهم ترین موانع برای عدم نفوذ اشعه های نور خورشید به آب میشود. علاوه براین، اکسیژن هوا نیز به لایه های پایین آب منتقل نشده و شرایط زیست ماهی ها و آبزیان با مشکل مواجه خواهند شد.
تهدید سلامتی انسان با جلبک آب
برخی از باکتری های تکثیر شده در آب های حاوی جلبک به شدت برای سلامتی انسان خطرناک می باشند. این باکتری ها اگر با تصفیه شیمیایی و بیولوژیکی از بین نروند، بیماری های گوارشی متعددی را به همراه دارند. علاوه براین، Geosmin و MIB که با حضور جلبک ها در آب تکثیر میشوند، به شدت طعم و بو و رنگ آب که مهم ترین فاکتورهای کیفیت هستند را تحت تاثیر منفی قرار می دهند.
خسارت جلبک به تصفیه خانه ها
خزه و جلبک ها ابتدا به صورت نقطه های بسیار ریز در سطح آب رشد می کنند و به مرور تمام سطح و لایه های زیرین و کف را فرا میگیرند. ورود این گیاهان به لوله و تاسیسات تصفیه خانه ها منجر به انسداد و گرفتگی میشوند. علاوه براین، وجود جلبک ها باعث میشوند قدرت خورندگی آبها افزایش پیدا کند. به همین دلیل می تواند به تاسیسات و دیواره های حوضچه های تصفیه خسارت وارد کند.
روش های حذف جلبک تصفیه خانه ها
با توجه به نوع جلبک و مقدار آنها می توان از روش های گوناگونی برای حذف آنها از منابع آبی و حوضچه های تصفیه استفاده نمود. این روش ها به سه گروه زیر تقسیم بندی میشوند:
حذف جلبک با روش های فیزیکی
جمع آوری جلبک های روی سطح و لایه های زیرین به کمک آشغالگیرها و سایر تجهیزات یکی از ابتدایی ترین راه ها برای کاهش آنها می باشد. جمع آوری خزه و جلبک های بزرگ با این تجهیزات می تواند از بروز خرابی های بیشتر تاسیسات و انسداد آنها جلوگیری کند.
حذف جلبک با روش های بیولوژیکی
استفاده از روش های طبیعی و بیولوژیکی یکی از راه های ایده آل برای کاهش جلبک ها می باشد. در این روش ها به جای مواد شیمیایی و تجهیزات فیزیکی، کاهش جلبک به کمک ماهی ها انجام میشود. علاوه براین، با توجه به اینکه عدم حضور هوا یکی از مهم ترین دلایل در رشد و تکثیر جلبک ها در تصفیه خانه و منابع آبی می باشد، به همین دلیل با هوادهی می توان به این مشکل غلبه کرد. سیستم های هوادهی سطحی ثابت و شناور و هوادهی های عمقی و مستغرق همگی با توجه به ظرفیت تصفیه خانه در این زمینه قابل استفاده خواهند بود.
حذف جلبک منابع آبی با مواد شیمیایی
برخی از اثرات جانبی جلبک ها تنها با کمک مواد شیمیایی قابل حذف می باشند. به عنوان مثال، Geosmin تنها با مواد شیمیایی و مواد منعقدکننده و لخته سازها از بین میرود.
